Gazelle Bloom Handleiding

2 3 Noteer uw frame- nummer op deze pagina en plak de sticker die op het veiligheidsslot zit op de aangegeven plaats hieronder. Wanneer er geen slot op uw ets zit (zoals bij raceetsen of MTB ‘s), noteer dan alleen het framenummer. Eerste Servicebeurt servicebeurt na 1 jaar Afstellen remmen: Voorrem O O Achterrem O O Controle verlichting: Dynamo O O Lichtleidingen O O Koplamp O O Achterlicht O O Banden / wielen: Voorband O O Achterband O O Voorasmoeren O O Achterasmoeren O O Spaakspanning, eventueel richten O O van wiel wanneer er een slag in zit Kettingspanning O O Versnellingssysteem: Afstelling versnellingsverstellers O O Eventueel afstelling O O derailleur / versnellingsnaaf Zadel O O Getekend voor akkoord:. Plaats:. Datum:. EigenaarNaam:. Adres:. Postcode:. Woonplaats:. Fietsmodel:. Remsysteem:. Slotnummer:. Sleutelnummer:. Framenummer:.

Chipslot sticker met chipnummer:Aankoopdatum:. Leverancier:. Handtekening leverancier: Handtekening eigenaar:. Wat te doen bij diefstal. Wanneer uw fiets gestolen is dient u aangifte te doen bij de politie. Neem dan dit boekje mee. De politie zal uw frame- en chipnummer op de aangifte noteren en uw gestolen fiets in de landelijke databank voor gestolen fietsen opnemen. Dankzij deze databank kan de politie, wanneer uw fiets wordt terug gevonden, er voor zorgen dat hij snel weer bij u wordt terug bezorgd. Het is van belang dat u uw fiets binnen 3 maanden en binnen 1 jaar na ingebruikname bij uw Gazelle-dealer aanbiedt voor een servicebeurt. Deze beurt omvat de volgende handeling / controles:Alle Gazelle-fietsen hebben een uniek framenummer. Alle modellen die voorzien zijn van een veiligheidsslot hebben ook nog een uniek chipnummer.

Gazelle heeft uw fiets, op basis van deze twee nummers in een nationale databank geregistreerd. Bewaar zorgvuldig. Zet uw ets altijd goed op slot, als het kan ook aan de “vaste wereld”. Gebruik hierbij een ART goedgekeurd slot en laat uw ets verzekeren.

4 5Inhoud INLEIDING. 6-7 COMFORTABEL FIETSEN Het zadel. 8 Het stuur. 10 Vering. 12 Handvatten. 13 Fietsstandaard. 13 Op stap. 13 HET GEBRUIK VAN DE FIETS Verlichting. 14 Remsystemen. 18 Naafversnellingen. 20 Derailleurs. 21 Banden en wielen. 22 De ketting. 23 Trapas, cranks en pedalen. 23 ONDERHOUD EN CONTROLE Onderhoud van het frame. 24 Technisch onderhoud. 25 Afstellen van derailleurs. 30 Aanbevolen aanhaalmomenten. 33 Controle en onderhoud banden. 33 KLEINE REPARATIES Banden plakken. 34 Voorwiel uitnemen. 35 Achterwiel uitnemen. 36 Reparatie verlichting. 37 Reparatie achterlicht. 38 Reparatie dynamo. 38 Ketting spannen. 40 Ketting vervangen. 41 Pedalen vervangen. 41 EN WAT U VERDER MOET WETEN. Veilig fietsen. 42 Diefstalpreventie. 43 Enkele belangrijke adressen. 45 Garantiebewijs. 46 Algemeen. 47 Tenslotte. 47 OVERZICHT BENAMING ONDERDELEN. 48.

6 7Inleiding Gefeliciteerd met uw nieuwe Gazelle-fiets! Daarmee heeft u zich verzekerd van duizenden kilometers ontspannen en onbezorgd fietsplezier. Al sinds de eerste fiets die Gazelle in 1892 produceerde, staan uw comfort en veiligheid voorop. Gazelle heeft als eerste fietsmerk in Nederland het ISO 9001-2000 certificaat voor haar kwaliteitssysteem ontvangen. U kunt er zeker van zijn dat uw fiets met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is ontworpen en geproduceerd. Daarbij is uitsluitend gebruik gemaakt van hoogwaardige en duurzame materialen. Gazelle biedt u dan ook een langdurige garantie. Achterin dit boekje vindt u het garantiebewijs. Om optimaal van uw nieuwe fiets te kunnen blijven genieten, is het aan te bevelen haar goed te onderhouden en regelmatig te laten controleren door uw Gazelle-dealer.

In dit boekje leest u hoe u dat het beste kunt doen, en hoe u eventuele kleine reparaties zelf kunt verrichten. Ook vindt u alle informatie die u nodig heeft om uw fiets exact op uw maat af te stellen. Wij raden u dan ook aan deze gebruikershandleiding goed door te lezen en zorgvuldig te bewaren. Uw Gazelle-dealer is altijd bereid u met raad en daad bij te staan. Wij wensen u veel fietsplezier!Koninklijke Gazelle N.V.Postbus 16950 AA Dierenwww.gazelle.nl

2HAB38 9 Bij de aflevering heeft de Gazelle-dealer uw fiets precies goed voor u afgesteld. Maar soms is het prettig om een beetje van zithouding te veranderen. Bijvoorbeeld om tijdens een lange tocht spierpijn te voorkomen. Gazelle-fietsen zijn zo ontworpen dat u dat gemakkelijk kunt doen. In dit hoofdstuk leest u precies hoe u optimaal profiteert van het comfort dat Gazelle u biedt. Het zadelHet zadel is een belangrijk onderdeel van uw fiets en er zijn natuurlijk verschillende soorten. Voor een racefiets is het zadel hard en smal, het zadel van een comfortabele fiets is breder en zachter. Op veel modellen zijn Gel zadels gemonteerd. Deze zadels kunnen vervormen en verdelen de druk van het zitvlak gelijkmatig over het zadel. Gel zadels mogen niet te lang in de felle zon staan want dan kan de vulling te warm worden.

Hoogteverstelling zadelsU kunt de ideale hoogte van uw zadel het beste testen door plaats te nemen op de fiets. De tenen van uw ene voet moeten de grond kunnen raken en met de hak van uw andere voet rust u op het pedaal dat in de laagste stand staat. Uw been is dan bijna helemaal gestrekt, maar voelt nog wel ontspannen aan. Als u met uw beide voeten de grond kunt raken, staat het zadel te laag. Als u het zadel in hoogte wilt verstellen, hoeft u alleen bout (A) of de inbusbout aan de kant waar de ketting loopt los te draaien. U kunt het zadel dan naar wens verzetten. Daarna draait u de bout weer stevig aan (afb. 1). Let u er daarbij wel op dat de veiligheidsaanduiding MIN of STOP niet zichtbaar is. Normaal zadelDoor middel van bout (B) kunt u het zadel naar voren of naar achteren verstellen en de hoek van het zadel instellen.

Het comfort wordt niet alleen bepaald door de hoogte van het zadel, maar ook door de afstelling (afb. 1). Seat Switch en Gel zadelBij modellen met een Seat Switch zadelhoek-versteller kunt u het zadel zonder gereedschap verstellen. U hoeft alleen maar de hendel (H) onder het zadel naar beneden te duwen en de ideale positie te bepalen.

Vervolgens duwt u de hendel (H) weer omhoog. Als de hendel moeilijk te bedienen is, kunt u moer (M) wat losser draaien. Draait u de moer te los, dan zal het zadel kantelen. Als u bout (B) losdraait, kunt u het zadel naar voren of achteren verstellen (afb. 2). Gazelle Comfort Post en Gazelle Comfort SeatBij de Comfort Post zadelpen (afb. 2) is het mogelijk om de zadelhoek zonder gereedschap te verstellen. Door de veiligheidspal (A) in te drukken kunt u de hendel (H) naar beneden halen. Hierdoor is het mogelijk de ideale zadelhoek in te stellen door het zadel naar boven of beneden te bewegen. Het zadel kunt u naar voor en achteren verschuiven door inbusbout (B) los te draaien. Nadat het zadel juist staat inbusbout (B) weer met 1 Nm aandraaien. Bij de Comfort Seat zadelpen (afb. 3) kunt u het zadel naar voren en/of achteren verstellen door hendel (A) naar beneden te halen.

Het zadel zet u vervolgens op de juiste positie vast door de hendel weer naar boven te halen. Comfort Seat insertsInserts (afb. 4) bepalen de demping van het zadel. Standaard wordt het zadel zonder insert geleverd. Weegt u tussen de 80 en 100 kg, dan wordt aangeraden om de groene insert toe te passen. Weegt u tussen 100 en 130 kg dan kiest u het best een blauwe insert. Ook als u lichter bent dan b. v. 80 kg en een stugger zadel wilt, kan een insert uitkomst bieden (b. v. voor langere ritten). De inserts plaatst u, door de drie boutjes los te draaien en het zadeldek af te nemen. Voeg de insert toe en plaats het zadeldek terug. De boutjes kunnen nu weer aangedraaid worden. Bij demontage van het zadel moet de stopper aan de onderzijde van het zadel verwijderd worden. De bouten aan weerszijden van de zadelpen mogen niet versteld worden, omdat deze belangrijke onderdelen op hun plaats houden.

Het is vaak even zoeken voordat de perfecte stand gevonden is. Het is bovendien afhankelijk van de fietstocht die u maakt. Rijdt u een lange, sportieve rit, dan kunt u de punt van het zadel het beste wat naar beneden richten. Als u een korte fietstocht maakt, dan is het vaak prettiger om rechtop te zitten en het zadel een beetje omhoog te richten. Waarschuwing: het verstellen van het zadel mag nooit tijdens het fietsen gebeuren. Comfortabel fietsen41BCAA.

10 116BS8Comfortabel fietsen Bent u in het bezit van een Gazelle-ets met een traploos verstelbare Shuttle QR, Shuttle QR Comfort of Switch-stuurpen, dan heeft u zelfs geen gereedschap nodig om het stuur in te stellen. U hoeft dan namelijk alleen maar de hendel (H) (bij de Switch en Shuttle QR Comfort eerst veiligheidsschuif (C) terug trekken) omhoog te halen, en het stuur in de gewenste hoogte te kantelen (afb. 9). Het stuur zit vast op het moment dat u de hendel weer naar beneden duwt (afb. 10). Wilt u de stuurpen zelf in hoogte veranderen, gebruik dan een 6 mm inbussleutel (10A) om de bout los te draaien (afb. 10A). Deze bout wordt zichtbaar als u de hendel omhoog haalt. Na langdurig gebruik kan het gebeuren dat het stuur een beetje los komt te zitten. Bezoek in dat geval uw Gazelle-dealer. Die beschikt over de kennis en het gereedschap om dit probleem direct te verhelpen.

Mocht u onverhoopt ten val komen, en daarbij het stuur verbuigen of beschadigen, dan moet het stuur worden vervangen. Het terugbuigen van het stuur kan ertoe leiden dat het breekt. Diepe krassen in aluminium sturen geven risico op stuurbreuk. Het stuur moet dan worden vervangen. Op diverse MTB, X-Road en Racing modellen wordt een Ahead System stuurvoorbouw toegepast. Bij Ahead System balhoofdstellen is de stuurvoorbouw rechtstreeks op de bin nen balhoofdbuis (dit is de buis die aan de voorvork vast zit) gemonteerd. Voor het verdraaien van de voorbouw dienen de bouten (A) losgezet te worden. Door bout (B, aandraaimomenten staan op de pen vermeld) los te draaien kan de hoek van de voorbouw, en daarmee de hoogte van het stuur worden ingesteld (afb. 12). Zet daarna de bout weer stevig vast. Sturen niet verstellen tijdens het rijden. Controleer voor het rijden of alles goed vast zit.

Op de aluminium ring geven pijlen en en open- en dicht slotje de draairichting aan. Een rode band wordt zichtbaar, die laat zien dat het stuur geblokkeerd is. Als er toch weggereden wordt met geblokkeerd stuur, is het nog mogelijk het stuur te verdraaien (om ongelukken te voorkomen). Om de bestuurder te attenderen dat hij het stuurslot nog vast heeft staan, is er een ratelend geluid hoorbaar. Het stuurslot kan gedeblokkeerd worden door de zwarte ring rechtsom te draaien (met de klok mee), waarna er weer normaal gestuurd kan worden. Het stuurBehalve de stand van het zadel, beïnvloedt ook de hoogte van het stuur uw rijcomfort. Die bepaalt namelijk de druk op uw handen, en de houding van uw rug. Gazelle-etsen zijn uitgerust met verschillende soorten sturen. Uiteraard kunt u deze allemaal naar wens in hoogte verstellen. Heeft u een vast stuur, draai dan de bout (A) een paar slagen los.

Vervolgens geeft u met een rubberen hamer een paar klapjes op de bout. U kunt het stuur nu op de door u gewenste hoogte plaatsen door een draaiende heen en weer beweging. Zet daarna de bout weer stevig vast (afb. 5). Als u het stuur in hoogte verstelt, let er dan op dat de veiligheidsaanduiding MAX op de stuurpen niet zichtbaar is. In dat geval staat het stuur te hoog. Een aantal Gazelle-modellen heeft een stuurpen waarbij u, door middel van een klembout (B), de stand van het stuur kunt aanpassen (afb. 6). Sommige van onze Gazelle-modellen zijn voorzien van een traploos verstelbare Shuttle-stuurpen. Met bout (A) kunt u de positie van de voorbouw verstellen en met bout (B) de stuurbocht (afb. 7). Om de hoogte van dit stuur te verstellen moet u het dopje van de pen lichten. Vervolgens kunt u de voorbouw zo verdraaien dat er nog een bout zichtbaar wordt.

Deze kunt u losdraaien met een lange inbussleutel 6 mm (S), waarna u de hoogte van het stuur naar believen kunt aanpassen. Zet daarna de bout weer stevig vast (afb. 8). CHCH910S10 ABA12A5AB711.

12 13 VeringVoor optimaal comfort zijn bepaalde modellen voorzien van vering. De juiste afstelling van het veersysteem is afhankelijk van het gewicht van de berijder en het terrein waarop u etst. Verende zadelpenGazelle heeft bij veel modellen een veersysteem in de zadelpen geplaatst. In hoofdstuk “Onderhoud en controle”, op pagina 26, staat aangegeven hoe u de veerspanning van de verende zadelpen kunt instellen. Let op: Als u hard remt, zorgt de voorvering voor een voor- en neerwaarste beweging die met name in bochten gevaar kan opleveren. Dit eect wordt verminderd door zowel de voor- als de achterrem te gebruiken. Rem dus nooit alleen met de voorrem. Verende voorvorkDe verende voorvorken van Gazelle zijn in te delen in twee categorieën. Het eerste type werkt door middel van mechanische veren met elastomeren, het andere type op luchtdruk.

Voorvorken op luchtdrukDeze voorvorken zijn instelbaar door het verhogen of verlagen van de luchtdruk. De gewenste druk is afhankelijk van het gewicht van de berijder en de gewenste veerwerking. De luchtdruk kan met het bijgeleverde pompje worden aangepast. De verende voorvork met elastomeren veert niet op lucht, maar door middel van mechanische veren met elastomeren. Dat is een celvormig, kunststof veerelement. Deze vering laat zich instellen door de draaiknoppen boven op de voorvork (A in afb. 13). Let u er op dat de veren aan beide kanten dezelfde spanning hebben. Meer informatie hierover vindt u in het hoofdstuk “Onderhoud en controle”, op pagina 26. Sommige modellen met verende voorvork hebben naast de instelbare veerspanning de mogelijkheid om de gehele vering tijdelijk uit te schakelen, de “Lock-out” functie (B).

Dit wordt aanbevolen om energieverlies tijdens een beklimming tegen te gaan (afb. 14). Achtervering op luchtdruk en elastomeerDe veerdruk van veerelementen op luchtdruk kan met behulp van het bijgeleverde pompje worden ingesteld (afb. 15).

HandvattenDe ergomisch vormgegeven handvatten zorgen ervoor dat uw handen tijdens het etsen zo min mogelijk belast worden. Door temperatuurverschillen, de inwerking van zonlicht of door intensief gebruik kunnen de handvatten na verloop van tijd los gaan zitten. In dat geval zijn ze aan vervanging toe. Uw Gazelle-dealer zal daar graag voor zorgen. Verstelbare handvattenOm te voorkomen dat handvatten los gaan zitten heeft Gazelle handvatten ontwikkeld die met een boutje vastgezet kunnen worden. Wanneer u het prettig vindt uw handvatten iets over de stuurbocht te verdraaien dient u deze bout eerst iets los te zetten. Na het instellen in de gewenste positie dient u het handvat weer vast te zetten. Draai het boutje niet te vast aan, max. 5 Nm aandraaimoment (afb. 16). Door de inbussleutel met de korte kant vast te houden geeft u de juiste kracht (afb. 17).

FietsstandaardOmdat u niet overal etsenrekken tegenkomt, zijn bijna alle Gazelle-etsen voorzien van een degelijke, stabiele PowerClick standaard. Deze is met schroef (A) eenvoudig in lengte verstelbaar en zorgt er voor dat uw ets in alle gevallen staat als een huis. U hoeft uw Gazelle bijvoorbeeld dus nooit tegen een muurtje te plaatsen. Dat voorkomt beschadigingen (afb. 18). Op stapUw ets is nu op de juiste manier afgesteld. Controleer voor het rijden of alles goed vast zit. U kunt nu opstappen en van uw nieuwe Gazelle gaan genieten. Wilt u meer weten over de technische kant van uw ets dan kunt u in de volgende hoofdstukken alles lezen over de verschillende onderdelen, onderhoud, controle en kleine reparaties. Comfortabel etsen131415161718BAONJUISTJUISTA.

14 15 VerlichtingOm als etser veilig aan het verkeer deel te kunnen nemen, is het van het grootste belang dat u door andere weggebruikers wordt opgemerkt. De verlichting van uw ets is dan ook een van onze belangrijkste aandachtspunten. In dit hoofdstuk leest u alles over de werking van de verschillende types verlichting die u op uw nieuwe Gazelle aan kunt treen. DynamoHet achterlicht van uw Gazelle werkt op batterijen. De energie die nodig is voor de koplamp wordt meestal door een dynamo opgewekt. Er zijn dynamo’s die worden aangedreven via een rol op de band en dynamo’s die zijn ingebouwd in de naaf. In het hoofdstuk “Kleine reparaties”, op pagina 38, leest u precies hoe u eventuele problemen met uw dynamo eenvoudig kunt verhelpen. KoplampenVeel modellen Gazelle-etsen zijn voorzien van een koplamp met ingebouwde reector.

Dit heeft als voordeel dat u bij stilstand, bijvoorbeeld voor een verkeerslicht, toch goed zichtbaar bent voor tegemoetkomend verkeer. Op sommige modellen worden Gazelle Twin Eye Led batterijkoplampen met één of meer LED’s (Light Emitting Diode) toegepast. LED’s hebben een vrijwel onbeperkte levensduur. Gazelle Twin Eye Led-koplamp De Gazelle LED batterij koplamp heeft een schakelaar met drie standen (afb. 19): AUTO: In deze stand schakelt de koplamp automatisch aan wanneer het donker wordt en de ets in beweging komt. Wanneer u stil staat en de ets niet beweegt, blijft de koplamp nog 30 seconden doorbranden (standlicht functie). ON: Hiermee kunt u de koplamp altijd laten branden. Dit kan van belang zijn bij bijvoorbeeld mistig weer waarbij een brandende koplamp gewenst is terwijl er nog teveel licht is om de automaat in te laten schakelen.

OFF: Hiermee schakelt u de koplamp altijd geheel uit. Handig wanneer u uw ets op een drager aan de auto vervoert: in die omstandigheden is het niet gewenst dat de lamp gaat branden. Ook prettig om de standlichtfunctie snel te stoppen.

Het gebruik van de etsDe uitstraalhoek van de Gazelle LED batterij koplamp is verstelbaar. Door bout (A) iets los te draaien kunt u de lamp gemakkelijk richten. Vervolgens de bout weer goed vast draaien (afb. 20). De batterijen vervangt u door de achterzijde van de lamp los te schroeven, de boutjes te verwijderen en het kapje naar boven te schuiven. Vervolgens kunt u de batterijen verwisselen (afb. 21 en 22). Gazelle Power Vision koplamp Als uw Gazelle is voorzien van een Power Vision koplamp met halogeenlampje en u wilt deze koplamp verstellen, dan moet u eerst het voorste deel losdraaien. Doet u dat niet, dan is het gevaar aanwezig dat de aansluiting van de lamp afbreekt. Het losdraaien en weer vastzetten doet u door middel van een muntstuk (A in afb. 23). De Gazelle Power Eye koplamp is er in 2 uitvoeringen. Een batterij uitvoering en een dynamo uitvoering.

Deze koplamp heeft 3 standen (afb. 24). Gazelle Power Eye koplamp, batterij versie:ON: Het licht brand continue op full power. AUTO: Het licht schakelt zich vanzelf aan als de ets beweegt en als het donker is. De lamp schakelt zichzelf tussen Eco en Full power afhankelijk van het omgevingslicht. D. w. z. als u in de bebouwde kom rijdt en u passeert een lichtbundel (bv. lantaarn) schakelt de lamp langzaam (in circa 3 sec=Soft down) naar Eco en houdt dit 10 sec. vast. Komt er binnen die tijd geen nieuwe lichtprikkel, dan schakelt de lamp (in circa 3 sec. =Soft start) weer over naar Full Power etc. Als men de ets parkeert blijft deze nog 20 sec. branden (safe stop). OFF: De lamp wordt permanent uitgeschakeld. Het vervangen van de batterijen doet u eenvoudig na het verwijderen van het zwarte kapje en het losdraaien van beide boutjes (afb. 25).

Gazelle Power Eye koplamp, dynamo versie:ON: Het licht brandt. AUTO: Het licht schakelt zichzelf aan als u begint te etsen én het donker is. OFF: De lamp wordt permanent uitgeschakeld.

16 17 Automatische lampen in combinatie met naafdynamoSteeds meer Gazelle-etsen zijn uitgerust met automatisch werkende koplampen die worden gevoed door naafdynamo’s. Die gaan automatisch branden als het donker wordt. Hiertoe is in de koplamp een lichtsensor opgenomen. De sensor kan via een afdekkapje (S) wel of niet worden afgedekt (afb. 27). Is de sensor niet afgedekt dan gaat de koplamp branden op het moment dat het donker wordt. Als u de sensor wel met het kapje afdekt, dan zal het licht altijd branden op het moment dat u rijdt. Dat kan bijvoorbeeld wenselijk zijn als het mist of sneeuwt. AchterlichtenDe nieuwe generatie Gazelle-achterlichten is ontworpen om lang te blijven branden. LED-lampjes gebruiken zeer weinig energie en hebben een vrijwel onbeperkte levensduur. Met de achterlichten op batterijen behoren problemen met de bedrading denitief tot het verleden.

Gazelle-etsen worden afgeleverd met diverse soorten achterlichten. Het Gazelle Clear Vision achterlicht heeft een draaischakelaar (S) met drie standen (afb. 28):AUTO: In deze stand schakelt het achterlicht automatisch aan wanneer het donker wordt en de ets in beweging komt. Wanneer u stil staat, en de ets niet beweegt, blijft het achterlicht nog 1 minuut doorbranden (standlicht functie). ON: Hiermee kunt u het achterlicht altijd laten branden. Dit kan van belang zijn bij bijvoorbeeld mistig weer waarbij een brandend achterlicht gewenst is, terwijl er nog teveel licht is om de automaat in te schakelen. OFF: Hiermee schakelt u het achterlicht altijd geheel uit. Handig wanneer u uw ets op een drager aan de auto vervoert: in die omstandigheden is het inschakelen van de lamp niet gewenst. Ook prettig om de standlichtfunctie bij stallen snel te stoppen.

In de praktijk zullen de batterijen gemiddeld hooguit eenmaal per jaar vervangen moeten worden. Het gebruik van de etsDe etsen waar het Gazelle/Spanninga LED XB achterlicht op zit hebben geen automaat. Dit type achterlicht kunt u aan- en uitzetten door de schakelaar (S) op het achterlicht in te drukken (afb. 30). Sommige aangesoldeerde achterlichten schakelen automatisch aan en uit. Indien gewenst kunt u deze automatische werking uitschakelen door op de drukschakelaar (S) te drukken (afb. 31). Drukt u nogmaals, dan functioneert de lamp weer automatisch. De Spanninga Ultra-B achterlichten kunt u aan- en uitzetten door op de drukschakelaar (S) te drukken. De batterijen in deze typen verlichting moeten per 1 à 2 jaar worden vervangen. Hiertoe dient bij alle types schroef (B) losgedraaid te worden (afb. 32).

In het hoofdstuk “Kleine reparaties” op pagina 38, leest u hoe de batterijen vervangen moeten worden. Het Busch & Müller achterlicht (afb. 33) heeft een automatische aan en uit stand. Met de stand (S) schakelt u de automatische stand in. Het licht gaat nu in het donker bij beweging aan. 1: Hiermee zet u het achterlicht permanent aan. 0: Hiermee zet u het licht uit. Vervangen batterijen: u drukt aan onderzijde van het achterlicht het zwarte kunststof naar beneden en haalt het gehele achter-licht naar voren. Met het knopje (B) kunt u het achterlicht aan- en uitzetten. Wanneer de batterijen verwisseld moeten worden kunt u het achterlicht losmaken van de achterplaat door aan de zijkant (S) het achterlicht los te klikken (afb. 34). 2728293031323334SSCBSSSBSBS.

18 19 RemsystemenGoed werkende remmen zijn van levensbelang. In dit hoofdstuk besteden we daarom aandacht aan alle types remmen. U leest onder andere hoe u eventuele problemen herkent en uit de wereld helpt. Terugtraprem Als u merkt dat de kracht van uw terugtraprem afneemt, raadpleeg dan uw Gazelle-dealer. Het onderhoud en de eventuele reparatie van dit remsysteem is specialistisch werk, dat alleen door de vakman goed kan worden uitgevoerd. VelgremmenAls u een ets heeft met velgremmen, en u merkt dat het remvermogen afneemt, dan kan het zijn dat uw remblokjes versleten zijn. Deze blokjes zijn over het algemeen voorzien van groeven. Die geven een goede indicatie van de mate van slijtage. Zijn de blokjes tot op de bodem van de groeven afgesleten, dan moeten ze worden vervangen. Zorgt u er dan wel voor dat u het juiste type remblok monteert.

Het is ook belangrijk dat er niet teveel ruimte zit tussen de remblokjes en de velg. Ga hierbij uit van een ideale afstand van 1 millimeter. Als de afstand groter is, dan kan deze verkleind worden door middel van de jnafstelling. Die zit op de remhendel of op de rem zelf. Velgremmen kunnen zorgen voor slijtage aan de velgen. Dat eect wordt versneld door bijvoorbeeld zand of straatvuil. Laat uw Gazelle-dealer regelmatig vaststellen of uw velgen nog stabiel zijn of aan vervanging toe zijn. Velgremmen van het type V-brake hebben een zeer krachtige werking. Houdt u daar rekening mee. Rem dan ook nooit alleen met de voorrem. Gebruik altijd voor- en achterrem samen. Wel is dit remtype voorzien van een power modulator. Die voorkomt dat de rem direct krachtig aangrijpt, dit systeem zorgt dus voor een kleine vertraging voordat de rem maximale kracht geeft (afb. 35).

TrommelremmenTrommelremmen slijten ook na verloop van tijd. Dat merkt u doordat de remhendels bijna het stuur kunnen raken. Meestal volstaat het met het nastellen van de remmen.

Heeft u een trommelrem die met kabels wordt bediend, draai dan moer (S) zover aan dat de remvoering de mantel van de trommel net raakt. Til de ets vervolgens op en draai het wiel rond. Als het wiel zonder haperingen rond blijft draaien, dan heeft u de rem goed afgesteld. Is dat niet het geval, dan zal het wiel abrupt stoppen. In dat geval moet u moer (S) weer een of meerdere slagen terug draaien. Knijp tijdens het afstellen de rem overigens regelmatig krachtig in (afb. 36). Als uw rem door middel van stangen wordt bediend, dan kan dezelfde procedure worden gevolgd. U moet er dan alleen op letten dat u eerst de voorrem afstelt, voordat u met de achterrem begint. De eventuele vervanging van de remschoen dient te worden overgelaten aan de Gazelle-dealer. Alleen hij kan nagaan welk type remschoen er moet worden gebruikt.

RollerbrakesDe rollerbrake van Shimano is eveneens een soort trommelrem. De juiste afstelling bereikt u door de stelnippels (S in afb. 37) bij de naaf- en bij de remgreep aan het stuur te verdraaien. SchijfremmenGazelle-etsen kunnen uitgerust zijn met hydraulische schijfremmen. In het hoofdstuk “Onderhoud en controle”, op pagina 27, leest u hoe deze remmen afgesteld worden. Remblokjes dienen te worden vervangen als ze tot een halve millimeter zijn afgesleten. Het gebruik van de ets353637Velgremmen hebben bij vochtig weer een langere remweg: houdt hier rekening mee. SS.

20 21 I-brakeU kunt deze rem instellen op 2 standen. Op 100 kg, hiermee bereikt u een wat mindere remwerking. Op 125 kg, hiermee bereikt u de maximale remwerking. De I-brake heeft een inrij- periode nodig om de maximale remkracht te bereiken. Als het gewicht van berijder, bagage en ets samen boven de 125 kilo komt, vermindert de remwerking. Remmen afstellen: u kunt de rem afstellen door stelbout (A in afb. 38) omhoog te draaien, daarna deze borgen met borgmoer. De remvoering is versleten wanneer de remhevel voorbij het markerings-streepje “limit” gaat. U dient dan contact met uw Gazelle-dealer op te nemen om ervoor te zorgen dat de remvoering vervangen wordt. NaafversnellingenGazelle-etsen kunnen voorzien zijn van een Sturmey-Archer, een Sram Spectro of een Shimano Nexus versnellingsnaaf. En in deze merken valt weer een onderverdeling te maken in 3, 4, 5, 7 of 8 versnellingsnaven.

Sturmey-Archer versnellingsnavenDe versnellingsnaven van dit type hebben 3 versnellingen en worden bediend met een draaigrip. De werking daarvan spreekt voor zich en behoeft dus geen verdere uitleg. Spectro versnellingsnavenSpectro 3, 5 en 7 versnellingsnaven worden bediend met een draaigrip. De werking spreekt voor zich. Shimano versnellingsnavenDe Shimano 3, 4, 7 en 8 versnellingsnaven worden bediend met een draaigrip. De werking spreekt voor zich. De versnellingsnaven zijn bij aevering vanzelfsprekend goed afgesteld. Maar mocht dat na verloop van tijd nodig zijn, dan kunt u dat zelf opnieuw doen. In het hoofdstuk “Onderhoud en controle”, op pagina 27 t/m 29, staat hoe u versnellingsnaven kunt bijstellen. Zorg ervoor dat u bij het schakelen de druk op de pedalen vermindert of even stopt met trappen. DerailleursDe sportievere modellen van Gazelle hebben derailleur-versnellingen.

Dat betekent dat als u de versteller éénmaal indrukt, of de positie verzet, de voor- of achterderailleur altijd één tandwiel voor- of achteruit schakelt. De bediening van de voorderailleurOp de indicator geeft 3 het zwaarste en 1 het lichtste verzet aan (afb. 39). De bediening van de achterderailleurOp de indicator geeft het hoogste getal de zwaarste overbrenging aan en het laagste getal de lichtste (afb. 40). Bij gecombineerde rem/schakel hendels van Race moet voor het opschakelen van één tandkrans de remhendel naar binnen worden gedrukt (D). Voor het terugschakelen wordt de binnenhandel (B) naar binnen gedrukt (afb. 41 en 42). Als de derailleur niet goed schakelt, dan kan deze worden bijgesteld. In het hoofdstuk “Onderhoud en controle”, op pagina 30, kunt u alles lezen over afstelling. Bij het schakelen op een derailleurets moet u tijdens het schakelen doortrappen.

22 23Comfortabel etsen434445Banden en wielenBandenAls u uw banden met de duimen nog maar een klein beetje in kunt drukken, dan zit er voldoende lucht in. Als u een etspomp met een drukmeter heeft dan kunt op de zijkant van de band de aanbevolen luchtdruk aezen. Het is aan te raden de bandenspanning regelmatig te controleren. Te zachte banden brengen namelijk aanzienlijke nadelen met zich mee. Allereerst slijten ze veel sneller en raken eerder lek. Daarnaast etst het gewoon een stuk lichter en prettiger met harde banden. Harde banden hebben veel minder rolweerstand dan zachte banden. VentielenIn de Gazelle-etsen komen twee soorten ventielen voor. Het “Dunlop” ventiel (afb. 43) en het raceventiel (afb. 44). Dunlop ventielen kunnen worden opgepompt met een normale etspomp. Voor het oppompen van raceventielen is echter een speciale pomp nodig.

Ook kan een gewone pomp gebruikt worden in combinatie met een verloopnippel (afb. 45). Bij het raceventiel moet voor het oppompen eerst het stofkapje worden verwijderd. Tenslotte moet het moertje (W) los worden gedraaid. Voor u gaat pompen is het gewenst even het ventiel in te drukken om mogelijk aanwezig vuil er uit te blazen. Na het oppompen het moertje en stofkapje weer aandraaien. Een lekke band is misschien wel de grootste ergernis van etsers. Maar gelukkig hoeft het plakken van een band u niet veel tijd te kosten. In het hoofdstuk “Kleine reparaties”, op pagina 34, staat precies beschreven welke stappen u moet volgen om weer snel op weg te kunnen. Als het gat in uw band te groot is om nog te kun- nen herstellen, dan is het noodzakelijk om de band te vervangen. U moet dan het wiel verwijderen. Ook daarover instrueren we u in het hoofdstuk “Kleine reparaties”, op pagina 35 en 36.

Hetzelfde geldt voor het repareren van een gebroken spaak. Als er een spaak gebroken is kan het wiel vervormen waardoor de kans groot is dat er nog meer spaken zullen breken. Let erop dat bij nat weer de pedalen glad kunnen zijn. Sommige etsen zijn uitgevoerd met een speciale wielset herkenbaar aan een afwijkend spakenpatroon. Ga bij spaakbreuk of bij een slag in het wiel snel naar de Gazelle-dealer. WielnavenDe naaf is het hart van het wiel. Als er speling in het wiel zit, of als de wielen zwaar lopen, dan is dat vrijwel altijd het gevolg van een probleem met de wielnaven. Bezoek in dat geval direct uw Gazelle-dealer, alleen die is in staat dat snel en deskundig te verhelpen. De kettingOm comfortabel te kunnen etsen is het van groot belang dat de ketting de goede spanning heeft. Staat de ketting te strak dan kost het u extra kracht om de ets in beweging te zetten.

Bovendien loopt u het risico dat de wiellagers, de kettingwielen of de trapaslagers worden beschadigd. Staat de ketting te slap, dan bestaat de kans dat hij van de tandwielen loopt. Laat de kettingspanning regelmatig door uw Gazelle-dealer controleren. Alle informatie over het schoonhouden van de ketting vindt u in het hoofdstuk “Onderhoud en controle”, op pagina 32. Als het nodig is om de ketting te spannen, ga dan naar het hoofdstuk “Kleine reparaties”, op pagina 40. Daar leest u precies hoe u dat moet doen. Trapas, cranks en pedalenDe pedalen van uw ets zitten met de cranks vast aan de trapas, die ook wel bracketas wordt genoemd. Hier heeft u eigenlijk geen omkijken naar. Zowel de trapas als de pedalen zijn “gesloten” gefabriceerd. Dat betekent dat u ze nooit hoeft te smeren. Toch is het goed om af en toe wat aandacht aan deze onderdelen te besteden.

Zo moeten de cranks goed vastzitten en mogen ze geen speling vertonen. Is dat wel het geval, dan zult u tijdens het etsen een irritant krakend geluid horen of speling voelen.

Maar erger is dat een losse crank bijvoorbeeld ook de trapas onherstelbaar kan beschadigen. De pedaallagers mogen wel een beetje speling hebben. Dat komt omdat de pedaalas door de kracht die erop wordt uitgeoefend na verloop van tijd een beetje zal buigen. Als de pedalen zelf of de cranks na een val bijvoorbeeld verbogen of beschadigd zijn, dan zullen ze vervangen moeten worden, want als u ze terugbuigt kan de materiaalstructuur zodanig veranderen dat het mogelijk is dat ze op een later tijdstip spontaan zullen breken. W.

24 25 Onderhoud en controle4647Onderhoud van het frameGoed onderhoud verlengt de levensduur van uw nieuwe Gazelle-ets. Daarom is het verstandig haar regelmatig te (laten) controleren en goed schoon te houden. U kunt het beste een niet al te harde borstel of kwast gebruiken. Daarmee kan het ergste vuil worden verwijderd. Pas wel op voor krassen. Met een schone doek, of liever nog een anellen poetslap, kunt u dan het overgebleven vuil weghalen. Als het nodig is om uw ets op de kop te zetten, zorg dan dat u de bedieningselementen die op of aan het stuur zitten niet beschadigen, en verwijder voordat u de ets schoon gaat maken losse onderdelen zoals tassen. LakwerkElke Gazelle-ets heeft maar liefst vier lagen lak. De buitenste laag wordt gevormd door een milieuvriendelijke, keiharde, blanke poedercoating. Deze biedt optimale bescherming tegen beschadigingen.

Maar ondanks het feit dat deze laag goed bestand is tegen chemicaliën, is het raadzaam bij het schoonmaken zorgvuldig te werk gaan. Maak bijvoorbeeld geen gebruik van zogenaamde alkalische middelen, als ammonia of soda. Ook producten waarin uorides, chlorides of sulfaten zijn verwerkt kunt u beter niet gebruiken. Deze kunnen namelijk de laklaag aantasten, waardoor deze bijvoorbeeld zijn glans verliest. U kunt het lakwerk eigenlijk het beste schoonhouden met een zachte doek en schoon, warm water. Eventueel kunt u daar nog een mild werkende, vloeibare zeep of de Gazelle-etsshampoo (afb. 46) aan toevoegen. Als u uw frame heeft schoongemaakt, dan kunt u het beste wat Gazelle-lakwasspray gebruiken. Deze beschermt de lak tegen water, zout en UV-stralen. Bovendien zal uw lak als nieuw gaan glanzen.

Overigens is Gazelle-lakwasspray ook geschikt voor kunststof, chroom, RVS en aluminium onderdelen en accessoires (afb. 47). Een kleine beschadiging aan de lak kunt u het beste met een lakstift camoueren. Is de beschadiging daar te groot voor, gebruik dan een spuitbus.

Die is verkrijgbaar bij uw Gazelle-dealer. Let op: als u een ets met velg- of schijfremmen heeft, let er dan op dat er geen lakwasspray op de remschijf of velgen terecht komt. Dit kan namelijk een nadelig eect op het remvermogen hebben. Verchroomde delenVerchroomde delen, zoals bij sommige modellen het stuur, de naven, de cranks of de zadelpen kunt u het beste geregeld licht invetten met zuurvrije vaseline (afb. 48). Zo wordt voorkomen dat deze onderdelen gaan roesten. Ongelakt aluminiumOm de ongelakte aluminiumdelen van uw ets, bijvoorbeeld het stuur of de cranks, in goede conditie te houden raden wij u aan deze af en toe licht in te vetten met zuurvrije vaseline. Dit vormt een beschermend laagje tegen water, vuil en zout. Roestvaststalen onderdelenVeel onderdelen van uw ets, zoals de meeste bouten en moeren, zijn gemaakt van roestvast staal.

Dat is beter bestand tegen de invloed van het weer dan bijvoorbeeld verchroomde of verzinkte onderdelen. Als u zo nu en dan de roestvaststalen onderdelen licht invet met zuurvrije vaseline voorkomt u dat ze op termijn gaan roesten. Als er desondanks roestvlekjes ontstaan, dan kunt u deze eenvoudig wegpoetsen. Jasbeschermer reinigenOm eventueel uw jasbeschermers schoon te maken bestaat de mogelijkheid deze te demonteren. Dit kunt u doen door door beide clips los te klikken (afb. 49). Technisch onderhoudHet is raadzaam om uw ets regelmatig door uw Gazelle-dealer te laten controleren. Circa zes weken tot uiterlijk drie maanden na de ingebruikname van uw ets raden wij u aan de eerste servicebeurt, aan de hand van de servicekaart voor in dit boekje, uit te laten voeren. Vervolgens is het gewenst de ets één keer per jaar voor een servicebeurt bij uw Gazelle-dealer aan te bieden.

Voelt u tijdens het etsen speling dan kunt u het beste direct naar uw Gazelle-dealer gaan. Als u te lang met mankementen dooretst, kunnen de problemen verergeren en uiteindelijk zorgen voor ernstige schade. Door uw ets regelmatig af laten stellen en te laten controleren voorkomt u hoge reparatiekosten. Gebruik in elk geval nooit een hogedrukreiniger. De stoom- of waterstraal kan namelijk doordringen tot in de lagers of het veersysteem en daar het noodzakelijk vet of olie wegblazen. 4849.

26 27 Onderhoud en controleVeerspanning van de zadelpenGazelle heeft bij veel modellen een veersysteem in de zadelpen geplaatst. De veerspanning staat af fabriek ingesteld als medium. Wilt u de veerspanning veranderen dan dient u de zadelpen uit het frame te halen (afb. 50). Met een inbussleutel van 6 mm (S) kunt u de veerspanning via de onderzijde van de zadelpen veranderen (afb. 51). Met de klok meedraaien zorgt voor een grotere veerspanning, de andere kant op geeft een lichtere spanning. Vertoont de zadelpen zijdelingse speling, dan kan deze door inbusbout (B) te verdraaien worden weggenomen (afb. 52). Zijdelingse speling bij de Seat Switch stelt u na met behulp van stelring (C). Let er bij het nastellen op dat de pen kan blijven veren (afb. 52). Onderhoud veersysteem van voor- en achtervorkZowel de voor- als de achtervering zit ingenieus in elkaar.

Daarom mag u nooit een hogedrukreiniger gebruiken. Dat kan namelijk leiden tot lekkages in het veersysteem. U kunt de vering het beste met een vochtige, zachte borstel schoonhouden. Door de verende beweging kan er vuil en vocht in het mechanisme terechtkomen, waardoor de werking verminderd. De vorkpoten dienen dan ook regelmatig, ook onder de rubbers, gereinigd te worden. Na het reinigen dienen ze opnieuw van teon houdende olie voorzien te worden (afb. 53). Onderhoud schijfremmenDe schijfrem bestaat uit 2 beweegbare remblokjes. Bij een afnemende remkracht moet men naar de dealer. Dit kan namelijk duiden op lucht in de leidingen. Stop direct met rijden en ga naar uw dealer (afb. 54 en 55). Bij oliesporen op de hendels of leidingen ga direct naar uw dealer. Dit kan wijzen op lekkage. Controleer voor iedere rit of er sprake is van mogelijke lekkage.

Versnellingsnaven afstellenHeeft uw ets een Sturmey-Archer 3 versnellingsnaaf, zet de versteller dan in de middelste stand. Beweeg daarna de pedalen even kort op en neer, dan weet u zeker dat de naaf ook in de middelste stand staat. Verwijder het achterstukje van de kettingkast (zie pagina 40/41). Draai vervolgens moer (S) los, en verdraai de huls (H in afb. 56). Het eindvlak van de controlestift (C) moet gelijk zijn met het uiteinde van de as. U kunt dat zien door de opening van de asmoer (afb. 57). Draai vervolgens moer (S) weer vast. Door een paar maal te schakelen, en te kijken of de afstelling weer in de uitgangspositie terug komt, kunt u controleren of de afstelling juist is. Als alles goed zit, kunt u het achterstukje van de kettingkast weer terugklikken. 50515354S575655SSHCBC52.

28 29Onderhoud en controle5860Voor het afstellen van de Sram Spectro T3 versnellingsnaaf dient de schakelaar in stand 3 gezet te worden. Vervolgens de pedalen bewegen om te controleren of de versnelling goed pakt (afb. 58). Nu de klemhuls (H) zo ver over het trekstangetje (T) heen schuiven, dat de versnellingskabel strak staat. Let erop dat hierbij het schakelkettinkje niet van de geleidingsrol (R) afgetrokken wordt (afb. 59). Ter controle: zet schakelaar in stand “1”, beweeg daarbij de pedaalarm. Te losse afstelling: in de 1e versnelling kan het schakelkettinkje met de hand verder uit de geleiderol worden getrokken. Te strakke afstelling: het kost moeite de schakelaar in stand “1” te zettenDe Sram Spectro R5 versnellingsnaven zijn zo geconstrueerd dat u ze niet opnieuw hoeft af te stellen als het wiel versteld of gedemonteerd is.

De tekst gaat verder in het volledige PDF-bestand